Α΄ΑΘΗΝΑΣ (4) ΑΓΓΕΛΙΕΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ (7) ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ (66) ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ (177) ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ (3) ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΑΤΤΙΚΗ (3) ΑΡΘΡΑ - ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ (142) ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΑ (16) ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ (144) ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ (3) ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ (6) ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟΙ (30) ΔΗΜΟΣ ΑΘΗΝΑΙΩΝ (64) ΔΗΜΟΣ ΑΙΔΗΨΟΥ (3) ΔΗΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ - ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ (2) ΔΗΜΟΣ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ (1) ΔΗΜΟΣ ΛΥΚΟΒΡΥΣΗΣ-ΠΕΥΚΗΣ (6) ΔΗΜΟΣ ΠΑΠΑΓΟΥ - ΧΟΛΑΡΓΟΥ (4) ΔΗΜΟΣ ΡΕΘΥΜΝΟΥ (1) ΔΗΜΟΣ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ (5) ΔΗΜΟΣ ΤΥΡΝΑΒΟΥ (38) ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΕΙΣ (36) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ (3) ΔΙΕΘΝΗ (37) ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ (29) ΕΘΙΜΑ (3) ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ (49) ΕΙΔΗΣΕΙΣ (1679) ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ (196) ΕΚΚΛΗΣΙΑ (57) ΕΚΛΟΓΕΣ 2015 (23) ΕΚΛΟΓΕΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 (7) ΕΠΙΣΤΗΜΗ (68) ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ (20) ΕΡΕΥΝΕΣ (17) ΘΕΑΤΡΟ (4) ΘΕΜΑ (41) ΙΣΤΟΡΙΑ (48) ΚΑΙΡΟΣ (23) ΚΗΠΟΣ (9) ΚΟΙΝΩΝΙΑ (1744) ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΜΗΝΥΜΑ (278) ΛΕΜΕ ΤΩΡΑ... (1) ΛΙΓΟ ΓΕΛΙΟ (40) ΜΑΝΟΥΛΕΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΚΙΑ (42) ΜΕΓΑΛΕΣ ΚΟΥΒΕΝΤΕΣ... (17) ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΟ (11) ΜΟΥΣΙΚΗ (9) ΝΑΥΤΙΛΙΑ (13) ΝΔ ΕΚΛΟΓΗ ΠΡΟΕΔΡΟΥ 2015 (26) ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΕΣ ΤΗΣ ΣΟΦΙΑΣ! (14) ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ (167) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ (26) ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ (28) ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ (3) ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ (1) ΠΕΡΙΕΡΓΑ (14) ΠΟΛΙΤΙΚΗ (828) ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ (41) ΠΟΛΥΤΕΚΝΟΙ (66) ΠΡΟΤΕΙΝΟΥΜΕ (66) ΠΡΩΤΑΠΡΙΛΙΑ (1) ΡΑΔΙΟΦΩΝΟ (97) ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ (53) ΣΥΝΤΑΓΕΣ (17) ΣΧΟΛΕΙΟ (61) ΤΕΧΝΗ (3) ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (1) ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ (13) ΤΡΙΤΕΚΝΟΙ (266) ΥΓΕΙΑ (408) ΦΙΛΟΖΩΟΙ (1) ΦΡΟΝΤΙΔΑ - ΟΜΟΡΦΙΑ (46) ΦΥΣΗ (37) ΦΥΣΙΩ (14) ΧΟΡΟΣ (4) ΧΡΗΣΙΜΑ (342) OIKONOMIA (196) RADIO (94) SILVER ALERT (649) TKD (92) TV (196)
ΕΝΙΣΧΥΣΤΕ ΜΑΣ
με ένα απλό ''ΚΛΙΚ'' στις
προβαλλόμενες διαφημίσεις της GOOGLE.

Συνολικές προβολές σελίδας

Translate

Δευτέρα, 23 Φεβρουαρίου 2015

Καθαρά Δευτέρα στον Τύρναβο. Του αγίου π....... ανήμερα!

 "Σταματίστι να ιδούμι ποιο τραγούδι θελ’ να πούμι Τ’ κιαρατά του μπουρανί κιαρατάδις το ‘φτιακναν μασκαράδις το ‘τρουγαν."
Ένα από αυτά τα έθιμα που έκανα τον Τύρναβο ξακουστό είναι το έθιμο του «Μπουρανί» την ημέρα της Καθαρής Δευτέρας.

Η Καθαρή Δευτέρα στον Τύρναβο είναι μια μέρα χαρούμενης ηθικής ελευθερίας ή χαλάρωσης, κατά την οποία οι κανόνες του κόσμιου βίου αναστέλλονται προσωρινά. Ο κόσμος γυρίζει ανάποδα και βασιλεύει η λησμονιά της καθημερινότητας: τα ταμπού και οι απαγορεύσεις παραμερίζονται και όλες οι εκτροπές επιτρέπονται. Η κραιπάλη και κάποιος βαθμός έκλυσης των ηθών είναι βασικά στοιχεία των εκδηλώσεων ευθυμίας κατά την ημέρα της Καθαρής Δευτέρας στον Τύρναβο. Η χρησιμοποίηση σεξουαλικών και ερωτικών συμβόλων συνδυάζεται απόλυτα με τις παραδοσιακές λαϊκές εκδηλώσεις των Τυρναβιτών.
Εμβαθύνοντας το θέμα μπορούμε να πούμε πως το βέβηλο και άσεμνο είναι μια πτυχή του λαϊκού μας πολιτισμού που ελάχιστα έχει ανιχνευθεί και μελετηθεί, μιας που επί δεκαετίες, ίσως και αιώνες, η υποκριτικά επίπεδη αστική ηθική και σεμνοτυφία των διανοουμένων συλλογέων την αποσιώπησε και την αγνόησε, παραποιώντας την αλήθεια κάποιων συγκεκριμένων πολιτισμικών φαινομένων.
«Το μπουρανί» είναι στην κυριολεξία ένα λαϊκό πανηγύρι αλλά στην ουσία είναι η γιορτή του φαλλού και συμβολίζει την αναπαραγωγή και την ευτεκνία. Για την προέλευση του, υπάρχουν δύο εκδοχές. Η πρώτη αναφέρει ότι οι ρίζες του βρίσκονται στις πανάρχαιες εορτές των Ελλήνων: τα Διονύσια, τα Θεσμοφόρια, τα Αφροδίσια, τα Θαργήλια και κυρίως οι αλωαί που ήταν γεωργική εορτή πανάρχαια λατρεία και προθρησκευτική. Και η δεύτερη ότι προέρχεται από Αρβανίτες που εγκαταστάθηκαν στον Τύρναβο γύρω στο 1770, λίγο πριν τα Ορφωλικά. Η δεύτερη εκδοχή μάλλον είναι και η επικρατέστερη, καθώς τεκμηριώνεται από ιστορικά στοιχεία. Καθώς λέγεται εκείνη την εποχή, έπεσε στον Τύρναβο επιδημία χολέρας και οι περισσότεροι κάτοικοι του βρήκαν θάνατο. Η πόλη ερημώθηκε και ο σουλτάνος της περιοχής, έφερε ένα τμήμα Αρβανιτών, για να κτίσει την καινούργια πόλη, δίπλα στην παλιά (η περιοχή αυτή ονομάζεται «Κόκκαλα» επειδή στην περιοχή θάφτηκαν όσοι βρήκαν τον θάνατο από την χολέρα).

ΒΙΝΤΕΟ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

Οι Αρβανίτες αυτοί λοιπόν καθιέρωσαν το έθιμο που σώζεται ως τις μέρες μας. Το έθιμο αυτό λαμβάνει χώρα την Καθαρή Δευτέρα κάθε χρόνο στον Τύρναβο. Οι κάτοικοι της πόλης πηγαίνουν στο εξωκκλήσι του Προφήτη Ηλία στα βόρεια της πόλης σ’ έναν ελεύθερο ευρύ χώρο (ένα μεγάλο αλώνι). Η πορεία γίνεται σε πομπή της οποίας προηγούνται διάφορες ομάδες (θίασοι) μεταμφιεσμένων ή μη (μόνον ανδρών), οι οποίοι κουβαλούσαν όλα τα απαραίτητα για την λειτουργία. Όταν η πόλη έφθανε στο χώρο του Προφήτη Ηλία εκεί κάθε ομάδα έστρωνε στο έδαφος διάφορα φαγητά και μια μεγάλη φιάλη σε σχήμα «φαλλού» γεμάτη με κρασί ή με γαλακτόχρουν κράμα ούζου ή τσίπουρου με νερό. Παράλληλα άναβαν φωτιά πάνω στην οποία παρασκευάζοταν το «Μπουρανί» μια χορτόσουπα από σπανάκι και ξύδι για να νοστιμίζει. Αφού γινόταν το μπουρανί που είχε την μορφή σούπας σερβιριζόταν στους «μυουμένους» ως μέθεξη – συμμετοχή στα δρώμενα – και έτσι άρχιζε ο χορός και τα τραγούδια, οι αστεϊσμοί και τα πειράγματα με άσεμνες βασικά εκφράσεις. Πολλοί από τους άντρες που συμμετείχαν σ’ αυτό το τελετουργικό κρατούσαν στα χέρια τους φαλλούς σαν σκήπτρα και ήταν κατασκευασμένα από ξύλο ή πηλό ή ακόμα και από ψωμί και που αποτελούσαν το κυριότερο τελετουργικό σύμβολο. Στο έθιμο αυτό συμμετείχαν αυστηρά μόνο άντρες ενώ οι γυναίκες απείχαν, ίσως για λόγους σεμνοτυφίας λόγω των φερόμενων φαλλικών συμβόλων. Γυναικόπαιδα όμως παρακολουθούσαν τα δρώμενα καθώς επίσης και πλήθη επισκεπτών από διάφορα μέρη της Ελλάδας.
Γύρω από την φωτιά που έβραζε το μπουρανί γινόταν μεγάλος χορός με το εξής τραγούδι: Σταματίστι να ιδούμι ποιο τραγούδι θελ’ να πούμι Τ’ κιαρατά του μπουρανί κιαρατάδις το ‘φτιακναν μασκαράδις το ‘τρουγαν.
Όταν τελείωνε το βράσιμο του «μπουρανί» όλοι μετέβαιναν δίπλα στις όχθες του Τιταρήσιου κι εκεί έτρωγαν και έπιναν εξακολουθώντας τα άσεμνα πειράγματα και τραγούδια. Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι το έθιμο αυτό είναι κατάλοιπο των Βακχικών τελετών που διατηρήθηκε στους αιώνες και αναβιώνει ακόμα και σήμερα δείχνοντας την προσήλωση των Τυρναβιτών στα έθιμα και τις παραδόσεις. Αξίζει να σημειώσουμε ότι εκείνη την εποχή της Τουρκοκρατίας εκείνος ο οποίος γίνονταν τύφλα στο μεθύσι τον ανακήρυτταν «Βασιλιά της Αποκριάς» και αφού τον ανέβαζαν στους ώμους τον περιέφεραν γύρω-γύρω στην πλατεία με άσεμνες χειρονομίες και λόγια. Μια άλλη εκδοχή λέει πως τον «Βασιλιά της Αποκριάς» τον ανέβαζαν πάνω σ’ ένα γαϊδούρι ανάποδα και του έδιναν να κρατάει την ουρά του ζώου καθώς τον περιέφεραν σ’ όλη την πόλη. Το έθιμο αυτό απ’ ότι φαίνεται καταργήθηκε το 1875.
 
Τα κυριότερα χαρακτηριστικά του μπουρανιού στα πρώτα του βήματα – στην περίοδο της τουρκοκρατίας – που τα περισσότερα σώζονται μέχρι και σήμερα είναι τα εξής: - Η σχηματιζόμενη πομπή και πορεία εκτός της πόλεως σε ευρύ χώρο (αλώνι) – Η συμμετοχή μόνον ανδρών στα δρώμενα. – Η Παρασκευή του «μπουρανί» αποτελούμενου από σπόρους και άλλα φυτά σπανάκι – τσουκνίδα κλπ. – Ο οίνος ή ούζο ή τσίπουρο που προέρχονταν από τα σταφύλια της αμπέλου. – Ο άρτος - Τα ομοιώματα του φαλλού που κατασκευάζονται από ξύλο, πηλό ή άρτο. Οι φαλλοί κατέχουν κυρίαρχη θέση σ’ όλη την εκδήλωση που κρατούνται με τα χέρια σαν είδος σκήπτρου, ή φέρονταν δεμένα σε όρθια θέση στο μέτωπο της κεφαλής του συμμετέχοντος - Οι χοροί, το φαγοπότι, τα τραγούδια, συνοδευόμενα από διάφορα μουσικά όργανα (πίπιζα, νταούλι, κλαρίνο κλπ).
Ας έρθουμε και στα σημερινά δεδομένα… όσο τα χρόνια περνούσαν και κυρίως προς τα τέλη της δεκαετίας του ’70 οι γυναίκες αρχίζουν να παίρνουν ενεργά μέρος στο όλο τελετουργικό ιδιαίτερα μετά την δημιουργία του Σωματείου Μπουρανί 1979. Μάλιστα φτάσαμε στο σημείο, αυτό το κάποτε ανδροκρατούμενο σωματείο να αποκτήσει γυναίκα πρόεδρο στα τέλη της δεκαετίας του ’90. Αν λοιπόν πάρετε την μεγάλη απόφαση και επισκεφτείτε τον Τύρναβο μην ξαφνιαστείτε από τα «πειράγματα» και μην παρεξηγηθείτε αν κάποιος σας δώσει να φιλήσετε κάποιο ομοίωμα. Είναι βλέπετε το έθιμο και όλα εκείνη την μέρα επιτρέπονται. Απλά δεχτείτε το και χαμογελάστε… μέρα είναι θα περάσει!



ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΑΠΟ: TRT, ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ, tirnavos.gr , ομάδα του BLUE FORCE
Δημοσίευση σχολίου